Peygamber salallahu aleyhi ve sellem'den kutlaması hakkında sahih bir nakil sabit olmayan ve genellikl e islam aleminde ve özellikle de ülkemizde, kutlanan bazı kandil geceleri hakkında, müslümanları uyandırmayı kendimize görev bilerek bu araştırmayı yaptık. Cenabı

Hak'dan bütün müslümanlar için faydalı olmasını dileriz.

Şimdi ise bu kandil gecelerin i tertip üzerine arz edip, onları kutlamanın

meşru ve gayrı meşru olması konusunda İslam alimlerin in görüşlerini de

zikredeceğiz.

1) MEVLİT KANDİLİ:
İsminden de anlaşıldığı üzere Peygamber sallallah u aleyhi ve sellem'in

doğduğu gecedir, Rabi'u'l-Evvel ayının on ikinci gecesine rastlamak tadır.

Bu gecenin ne fazileti ve ne de kutlanması hakkında hiç bir rivayet sabit

olmamıştır. Dolayısıyla Peygamber imiz sallallah u aleyhi ve sellem doğum

gecesini ne kendisi ne ashabı ve ne de selefi salibin kutlamış değildir.

Bunun üzerine İlim ehli bu geceyi o maksatla ihya etmeyi ve de mevlit

okumayı dinde ihdas edilmiş bir bid'at saymışlardır. Nitekim okunan

mevlidin de bu babtan sayıldığı ilim ehiince malumdur.(l)

2) REGAİP KANDİLİ:
Bu geceyi İhya etrnek maksadıyla Recep ayının ilk Cuma gecesi yani

akşamla yatsı arası kılınan on iki rek'atlık namazın ve bu

geceninfa ziletihak kındadayanılan rivayet şudur:

Enes İbn Malik (radıyallahuanhu) Allah Rasulu (sallallah u aleyhi ve

sellemj'in şöyle dediğini rivayet ederi:

"Recep ayında orucun faziletin i zikrettik ten sonra, devamla) "O

aydabulun an İlk Cuma gecesinde n gafil olmayın. Çünkü o, melekleri n

regaip diye isimlendi rdikleri bir gecedir. Kim recep ayının ilk Perşembe

gününü oruç tutar veo günün, akşamla yatsı arası on İki rekat namaz

kılarsa, (namazın keyfiyeti ni açıkladıktan sonra) Ailah-uTeala o kimsenin

günahlarını bağışlar" (2)

İbnu'l-Cevzi bu hadis hakkında şunları söyler:

"Bu hadis Allah Rasulu (sallaliah u aleyhi ve sellem) üzerine uydurmadır.

Ali İbn AbdiÜah İbn Cahdami bu rivayetiy le ilim ehli tarafından itham

olunup yalancı sayılmıştır. Şeyhimiz hafız Abdulvaha b'ı şöyle derken

işittim: Bu hadisin ravileri meçhuldür. Ravilerle ilgili bütün kitaplard a

onları aradım ve bulamadım". (3)

3

İbnu'l-Cevzi sözüne şöyle devam eder:

"Bu hadisi uyduran kimse bid'atında çok aşırı gitmiştir. Çünkü bu namazı

kılan kimse önce gündüz oruç tutacaktır. Belki de o günün gündüzü çok

sıcaktır, oruçlu olunca da akşam namazına kadar haliyle yemek yeme

imkanı bulamıyacaktır akşam namazından sonra, bu namaz için uzun

tesbihat sebebiyle kıyamda ve secdede duracak gayet eziyet çekmiş

olacaktır. Ben doğrusu ramazan ve teravih namazlarına nazaran

insanların bunda, nasıl izdihamlaştıklarını kıskandım. Bilakis bu namaz

halk indinde diğerinden daha büyük ve değerlidir. Çünkü bu namazda

diğer beş vakit namaza gelmeyenl er hazır bulunuyor .(4)

Hafız Ebu'l-Hitab ise şunu söyler: "Regaib namazını uydurmakl a ittiham

edilen kimse Ali Ibn Abdillah İbn Cahdami'dir. Meçhul olan raviler

üzerine uydurmuştur. Ki bunlar, kitabların tümünde mevcut değildir.(5)

Hafız el-irakı şöyle der:

"Rezzin, kitabında bunu irad etmiştir. O uyydurma bir hadistir" (6)

İmam Tartuşi şu sözünü ekler:

"Receb ayındaki regaip namazı ise, Beyti'l-Makdis'de bizim

bulunduğumuz yerde ancak h.480 senesinde ihdas (uydurulmuş)

edilmiştir. Bundan Önce bu namazı ne gördük ve ne de duyduk". (7)

Görüldüğü gibi bu gecede mevlit okuma işi bu namaza nisbeten yeni

sayılıp daha sonra uydurulmuştur.

3) Mİ'RAC KANDİLİ:

Recep ayının yirmi yedinci gecesidir . Sünnet ve Bİd'atler kitabının yazarı

(rh) recep ayındaki bid'atler bölümünde şunları söyler:

"Mi'rac kıssasını okuyup recep ayının yirmi yedinci gecesini kutlamak ve

bazı insanların bu geceye has bazı zikir ye ibadette bulunmala rı bid'attır.

Recep, Şa'ban ve Ramazan aylarında okunan -gayrı sabît-dualar bid'at ve

uydurmadır, şayet bunlarda bir hayır olmuş olsaydı bizden öncekiler

bunda bizleri geçerlerdi. ;İsra, Mi'rac ve mezkur ayın ihyasına dair hiç bir

delil kaim olmamıştır".

Şeyhu'l-İslam İbn Teymiyye'de Recep ayının yirmi yedinci gecesi ile ilgili

olan namaz hakkında şöyle der:

4

"Muteber alimlerin belirttiği gibi; İslam alimlerin ittifakıyla bu, (namaz)

meşru değildir. Bu ancakcahi l ve bid'atçı kimseden sudur eder,"(9) Bu

gecedede mevlit okumak adet halini almıştır. Böylelikle bir bid'ata diğer

bir bid'at eklenmiş olunmakta dır.

4) BERAAT KANDİLİ:

Beraat Kandili ise Şaban ayının ortasında olan geceye denilmekt edir. Bu

gecenin faziletiy le ilgili bazı rivayetle r gelmiştir. Örnekolarak bir kaçını

zikredeli m.

Hz. Ali (radiyalla hu anh)'dan Allah Rasulu (sallallah u aleyhi ve sellem)

şunu demiştir:

"Şaban ayının ortasında olan gece olunca, gecesini ihya eden gündüzünü

de oruçlu geçirsin" (10)

Diğer bir rivayet ise şöyledir: Ebu Musa el-Eş'ari (radiyalla hu anh)'dan

Nebi (sallallah u aleyhi ve sellem) şöyle demiştir:

"Şaban'ınortasındabulunan gecede Allah-u Teala mahlûkatına nazar

eder. Müşrik ile cimri müstesna olmak üzerebütün mahlukatını affeder.

(11)

Yine başka bir rivayette de şöyledir:

Hz.Aİşe(radiyalla huanha)'danNebi (sallallah u aleyhi ve sellem) şöyle

demiştir:

"Bu gecede Adem oğlundan her doğacak ve ölecek olan yazılır. Ve yine bu

gecede onların amelleri yükselir ve rızıkları iner". (12)

Ancak bu rivayetle rde zikrettiğimiz rivayetle rden hiç birisi sahih değildir.

İlk rivayet Hz. Ali'nin rivayetid ir.

İmam Busiri şöyle der: ,. ••, "Bu rivayetin senedinde İbnu Ebi Sebure

vardır. Asıl ismi, Ebu Bekr İbn Abdillah İbn Muhammed İbn Ebi

Seburedir . İmam Ahmed İbn Hanbel ve Yahya İbn Ma'İn; bu adamın

hadis uyduran bir kimse olduğunu söylediler."(13)

İkinci rivayete gelince, Ebu Musa el-Eş'ari'nindir. İmam Busiri der ki:

"Ebu Musa'ya ait hadisin senedi zayıftır. Bu da Abdullah bin ebi

Lehi'a'nın zayıf oluşundandır. Birde Velid bir Müslim'in tedlis yapması

söz konusudur .(14)

5

Diğer rivayette Hz. Aişe'nindir. Hz. Aişe'nin Ebu Musa'nın rivayetin e

benzeyen başka bir hadisi daha vardır. İmam Beyhaki, iki rivayeti de

Da'vut'ul-Kebir kitabında tahricett ikten sonra şöyle der:

"Bu hadisin isnadında ve öncekinde de meçhul olan kimseler vardır.

Diğeri birine inzimam edilince biraz kuvvet kazanır." (15)

Bid'at İle İlgili eserinde bu rivayetle ri serdeden Ebu Şame akabinde şunu

söyler:

'Bu rivayetle rde hususi bir namazın beyanı yoktur. Ancak bu gecenin

faziletin i belirtmek tedir. Geceyi ihya etmek ise bütün senenin gecelerin de

olduğu gibi müstehabtır. Mahzur ve münker olan şey. bazı geceleri hususi

bir keyfiyett e hususi bir namazla tahsis etmek, Cuma, Bayram ve Teravih

gibi ve bunu da islamın şiarından olan mezkur ibadetler gibi izhar

etmektir. (16)

BERAAT KANDİLİNDE KILINAN NAMAZ

Aileme Ali ibn ibrahim bu namaz hakkında şöyle der:

•Şaban ayının ortasında geceleyin kılmak üzere ihdas edilen (Uydurulan)

onar defa ihlas suresi okumak suretiyle cemaatle kılınan Cuma ve

Bayramlar dan daha fazla önem verilen yüz rek'atlık elfiye namazına

gelince, hakkında ancak ya zayıf ya da uydurma haber ve eser gelmiştir.

Kut'ul-Kulub ve Ihyau Ulumu'd-Din sahihleri ni zikretmes ine veya Salebi

tefsirin kadir gecesi olduğunusöylemesinealdanma.'(17)

Hafız İrakı Şöyle der:

'Beraat namazı hakkındaki hadis batıldır (18).

İbnu'l-Cevzi'de: 'Şüphesiz bu hatife uydurma" demektedi r '(19)

Şeyhu'l-İslam ibnu Teymiyye de buna benzer söz söylemiştir.(20)

BU NAMAZIN ÇIKIŞ TARİHİ:

İmam Tartuşi şöyle anlatır: "Bana Ebu Muhammed el-Makdisi haber

vererek dedi ki: Bu, bizde ilk olarak 448 h. senesinin evvelinde ihdas

edilmiştir. Nablus şehrinde İbnu Ebi'l-Hamra adıyla tanınan birisi Beyt'l-

Makdise geldi Güzel tilaveti vardı, kalktı ve Mescidi Aksada Şaban ayının

ortasında (15'inde) bulunan gecede namaz kıldı arkadan ona birisi uydu

6

ondan sonra bir başkası daha sonra bir diğeri eklendi, neticede namazı

bitirince ye kadar kalabalık bir cemaa! oldu. Gelecek sene yine geldi ve

arkasında birçok insan bu namazı kıldı. Mesciddeb uyayıldı. Böylelikle

Mescidi aksa'a ve insanlarının evlerinde bu namaz intişar etti. Daha

sonra bir sünnetmiş gibi günümüze kadar bu namaz devam edegeldi. (21)

Nitekim aynı şekilde bu gecenin İhyası için camilerde mevlit

okunmakta dır. Bunun sebebi ise şeytanın bu cahillere amellerin i süslü ve

meşru göstermesidir.

Bazı kimseler insanların manevi gıdalarını tıkadığımız İddiasıyla bu

makaleyi hoş görmeyebilirler. Ancak bu gibi kardeşlerimize Peygamber

(sal lallahu aleyhi vesellem)'in Hz. Aişe(radiyalla hu anha)'dan gelen

sahih bir hadisi şerif i hatırlatmak isteriz.

"Kim bizim üzerinde bulunmadığımız bir ameli işlerse, o amel

merduttur'(22) Binaenale yh, sahih delliller e dayanmaya n herhangi bir

amel manevi bir gıda değildir.

Cenabı Hak cümlemize hakkı hak bilip ona tabi olmayı ve batılı da batıl

bilip ondan kaçınmayı nasip eylesin ve bizleri kendi rızasına uyguna

ameller İşlemeyi nasip ve müyesser kılsın.      7                                                                                           Mustafa Dönmez

 

Dipnotlar

1) Hayrettin Karaman Islamtn ışığında günün meseleler: s. 121 '

2) Ebu Şame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 39-40

3)age esers. 40 İbnu't-Cevzi, el-Mevdu'atc.2s. 125-126

4) Ebu Şame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.30. İbtıu'l-Cevzi.

el-Meydu'at c.2s. 127

5)EbuŞ3me el-BaisuAla inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.40

6)Çukayn, Es-Sunenu ve'l-Mubîede'at s. 140

7) Tatusi, EI-Havadisu ve'l-Bida'us. 133

Şukayri, Es-Sunenu ve 'l-Mubtede 'at s, 143 9}age. s.143

10)ibn MacE Süneni: 1388. Beyhaki, Fedailu'l-Evkst:24, Şuabu'lİmanda3542.

Ibnu'l-Cevzi, EI-ile!u'l-Mutenahiye, c.2s. 71

11) Buseyri, Misbatıu'z-Zucace fi Zevaidi İbn Mace c.2 s. 10

12)İmamBeyhaki, Ed-Da'vut'l-Kebirteiyaıma)EbuŞame el-Baisu Ala

inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 35

13)Busiri, agec.2s.1 0

14)age c.2s.W

15) İmam Beyhaki, Ed-Da 'vut't-Kebir (e! yazma)

16) Ebu Şame el-Baişsu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 35

17)MuhanmedT ahirBinAl iel-Hindi, Tezk i rai u'l-Mevduat s.45

18)Şukayri, Es-Sunenu ve'l-Mubtede'at s. 144

19)ibnu't-Cev2İ, el-Mevdu'at c.2 s. 127

20) İktidau's-Sıtatu'l-Mustakim c. 2 s. 632,639

21) Tartuşi, EI-Havadisu ve'l-Bida'u s. 132

22) Buharı, Müslim.